Nederlandlingvaj   ĵurnal-artikoloj

tradukitaj en Esperanton
fare de Toon Witkam


fonto:
la Nederlanda ĵurnalo NRC
https://www.nrc.nl/nieuws/2017/11/24/europa-moet-zorgen-voor-de-morele-balans-14215612-a1582565
tradukis ĝin (el la Nederlanda en Esperanton) Toon Witkam

'Eŭropo devas zorgi pri la morala ekvilibro'

La Nederlanda profesoro pri 'machine learning', Max Welling, vendis sian entreprenon 'Scyfer' al ico-fabrikanto 'Qualcomm'. Se Usono transprenas nian pri-informadikan talenton, ĉu Eŭropo tiam ankoraŭ okupas rolon en la disvolvado de artefarita inteligenteco?

NRC 25 novembro 2017

 

 

Intervjuo kun Max Welling,
fare de NRC-redaktisto Marc Hijink   

 

Lia suspiro preskaŭ aŭdeblas. Tio okazas se vi ree demandas esploriston specialiĝintan en artefarita inteligenteco, kion ni devas ekspekti kiam komputiloj vere fariĝos pli inteligentaj ol homoj. 

Max Welling malmulte ŝatas antaŭdiri. Li ne maldormas pro robotoj kiuj transprenas la mondon. Plie li faras al si zorgojn pri tio, kio restas de la asekursistemo se vi povas perfekte prognozi kiu malsaniĝas. Aŭ kio okazos kiam ĉies vizaĝo estos ĉie rekonebla. 

La Amsterdama profesoro Max Welling estas specialisto en la kampo de machine learning, la teĥnologio kiu plene majstras la programaro-industrion. "Mi portas du ĉapelojn," li diras. Sur la unu videblas la vinjeto de la Universitato de Amsterdamo. La alia ĉapelo estas de Qualcomm. Tiu Usona blato-kompanio ĉi-jare aĉetis Scyfer-on, tutnovan entreprenon kiun Welling komencis en 2013 kun amiko el sia studenta tempo, kaj kelkaj junaj studentoj. Scyfer evoluigas memlernajn algoritmojn kiuj analizas bildajn informojn kaj sensorajn datumojn. Welling ne devis transloĝiĝi; la Nederlanda Qualcomm-laboratorio jam staras en la Science Park. Promeni ducent metrojn, ne plu necesas.  

 

Google faras ĝin, Apple kaj Facebook ankaŭ: en ilia serĉado al malabunda talento, teĥnologiaj entreprenoj volonte dungas profesorojn. Ili estas magnetoj por altiri pli da studentoj. 

La alia taktiko estas la transpreno de promesplenaj tutnovaj entreprenoj. Ĉe Scyfer, Qualcomm  – kiu en 2014 ankaŭ jam aĉetis alian spin-off de la UvA[i] –  kaptis du muŝojn per unu frapo: "Mi havis dek homojn, kiuj ĉiu havis kvin jarojn da sperto pri aplikado de deep learning sistemoj. Tiom da sperto, tio estas ja malofta", diras la 49-jara Welling. 

Deep learning estas juna esplorkampo de machine learning  -  memlernantaj komputiloj. Programaro-kodo ne baziĝas sur reguloj skribitaj de homoj, sed sur modeloj de komputiloj kiuj disvastiĝas tra grandaj kvantoj da datumoj per neŭraj retoj, serĉante ŝablonojn. Ĉi tiuj modeloj regas nian amaskomunikilan konsumon, konsilas al kuracistoj ĉe diagnozoj kaj al asekuristoj ĉe riskoprofiloj.  

 

Welling: "Serĉmaŝinoj, robotiko, bildo-rekono: machine learning estas komponanto en ĉiuj tiuj aplikoj. Rigardu ĝin kiel martelo kiun vi povas uzi por iu ajn laboro."  

Estas precipe la mem-veturanta aŭto kiu ludas gravan rolon ĉe la transiro de Welling al Qualcomm. La blato-giganto volas ja por 47 miliardoj da dolaroj transpreni NXP-on, la Nederlandan ico-entreprenon[ii] kiu elkreskis ĝis grava liveranto por la aŭto-industrio. 

Samtempe, Qualcomm mem estas minacata de malamika transpreno: la Usona blato-giganto Broadcom proponis 105 miliardojn da dolaroj  –  negoco intertempe per kelkaj vortoj malakceptita de Qualcomm. Tiaj sumoj estas por Scyfer ne pagitaj  –  kiom ja, tio ne konatas.

 

Kion vi faros ĉe Qualcomm? 

"Ni esploradas parolrekonon por poŝtelefonoj kaj bildrekonon por kameraoj en aŭtoj. Krome ni estas plimalgrandigantaj la neŭrajn retojn, tiel ke ili ankaŭ povas funkcii ene de telefono. Artefarita inteligenteco plivastiĝas al la ‘randoj de la reto’: nun la kalkulpotenco por machine learning troviĝas ankoraŭ plejparte en la cloud, la grandaj komputilaj retoj. Ni volas evoluigi icojn kiuj povas algoritmojn glate funkciigi en telefono aŭ en aŭto."  

 

Kial gravas, ke aparatoj mem povas plenumi tiajn taskojn? 

"Google faras tiaĵon kun sia nova Clips Camera: tiu aŭtomate prenas fotojn de ‘amuzaj’ momentoj. Se vi faros ion mallerta, vi ne volas ke tiu foto rekte iras en la cloud al Google. Analizo en la aparato mem protektas vian privatecon kaj ankaŭ bonas por Qualcomm." 

"Alia eblo: niaj aparatoj kunkune formas neŭran reton [programaro kiu laŭ strukturo similas al la neŭronoj en la homa cerbo] kiun vi daŭre trejnadas kun novaj datumoj. Utila se entrepreno havas datumojn kiujn ĝi ne volas stoki en la cloud. Tiel vi konstruos dinamikan ĉirkaŭaĵon por machine learning kaj restadas entrepren-sentemaj datumoj tamen en via propra reto."  

 

Por aŭto-fabrikanto estas praktike, se oni povas kunhavigi live informojn inter veturiloj. Sed tio ja temas pri tre personaj datumoj.  

"Ĉe la UvA, ni esploras kiel oni konstruas privateceman neŭran reton. Aldonante hazardan bruon al datumoj, vi povas certigi ke la kunigita informo postvivas, sed la individua informo detruatas. Tiam vi havas modelon kiu ekzemple kalkulas la mezan longecon de ĉiuj enloĝantoj de Amsterdamo, sed via propra longeco ne estas delasata kaj ankaŭ ne estas rekonstruebla." 

Se artefarita inteligenteco estas la motoro de renovigo, tiam datumoj estas la brulaĵo. Eŭropaj scienculoj avertas, ke esplorado pri artefarita inteligenteco haltos, se ekde 2018 validos striktaj EU-privatecreguloj. La lingvistikisto Arjan van Hessen skribis en NRC, ke Ĉinio kaj Usono forprenas la IT-oron[iii]. Li nomas la privatecregulojn 'malsukceso' de Eŭropaj teĥ-entreprenoj, se tiuj apenaŭ ekhavas aliron al grandaj kvantoj da datumoj. Ankaŭ René Obermann, la eksa pinta manaĝero de Deutsche Telekom kaj Ziggo, pledis pasintsemajne ĉe Nederlanda telekom-kongreso por pli facila aliro al datumoj, por lasi la Eŭropan postiĝintecon - precipe ĉe la aŭto-industrio – ne plialtiĝi. 

Laŭ Max Welling, tio ne kuras tiel rapide. "Ni kapablas datumojn bone anonimigi. Eŭropo ne devas aliri la saman vojon kiel Usono aŭ Ĉinio, sed ĝuste zorgi pri la morala ekvilibro." 

Welling vidas aliajn strukturojn en tiu leĝo, kiu donas al civitanoj la rajton scii kiel algoritmoj alproksimiĝas al ili, por tiel preventi diskriminacion. "Ĉio kion algoritmo faras, devas esti klarigebla. Tio estas nekredeble malpreciza: mi eĉ ne povas ekspliki kial mi mem prenas decidon. Artefarita inteligenteco povas ankaŭ bonege helpi por kontraŭbatali homan antaŭjuĝon: ekzemple se algoritmo konstatas ke universitato akceptas laŭstatistike vere tro malmultajn malblankulojn."

 

Kion laŭ vi estas la riskoj? 

"La asekuristoj reklamas ke via premiumo malsupreniras, ekzemple se vi stiras pli sekure aŭ vivas pli sane. Kion ili ĉe tio ne rakontas, estas ke premioj por aliuloj fariĝas pli altaj. Korektebla malbonkonduto povas ja esti pli multekosta, sed vi neniam devus esti punita pro viaj malbonaj genoj. Se vi scias perfekte kiu ekhavos kanceron, ĉiu solidareco malaperos el la sistemo." 

"Homoj ankaŭ subtaksas, kiom facile iliaj vizaĝoj povas esti rekonataj, tiel ke vi povas ĉie esti sekvata  -  en Eindhoven[iv] jam troviĝas kameraoj en lanternfostoj. Kaj mi ankaŭ ne komfortas ĉe tia aparato kiel la Alexa de Amazon, kiu ĉiam aŭskultadas en via hejmo kaj sendas datumojn al Amazon."

 

Kio devas okazi antaŭ ol la memveturanta aŭto vere rondveturas? 

"Eĉ se la robota aŭto estas pli sekura ol homoj ĉe la stirilo: se vi havas ja nur unu akcidenton, la negativa publikeco estos grandega. Postdaŭros jarojn antaŭ ol via aŭto mem stiros tra Amsterdamo. Estas nuntempe ankoraŭ tre malfacile reagi adekvate al ĉiuj eblaj situacioj en la urba centro de Amsterdamo; mankas sufiĉaj datumoj el la pasinteco kaj la algoritmoj estas ankoraŭ ne sufiĉe lertaj. 

"Iras multe da esplormono al reinforcement learning, algoritmoj kiuj eksperimente kaj laŭsperte lernas plani kaj preni decidojn. Ili lernas kiel infanoj: formas hipotezojn, testas tiujn kaj memoras kio funkcias. Algoritmoj devas elekti agadojn kiuj longtempe havas la plej bonan rezultaton. Tiam vi povas pli bone taksi ĉu vi povas alian aŭton preterpasi aŭ ĝuste devas malakceli. 

"Komputiloj devas lerni rigardi antaŭen kiel homoj. Tiel vi mem ankaŭ prenas decidojn: vi iras al la lernejo, kvankam vi eble ne ŝatus esti denove inter la libroj. Sed en pli longa daŭro, tiu investo eble alportos al vi pli bonan postenon."

 

 

 

 

[i] UvA = Universitato de Amsterdamo

[ii] la ofte kiel prefikso uzataj vortoj "ico-" kaj "blato-" havas la saman signifon: tre malgranda integra elektronika cirkvito

[iii] IT = Informadika Teĥnologio

[iv] Eindhoven = Nederlanda urbo, kun altteĥnologiaj entreprenoj, institutoj kaj universitato

 

 

 

 

 

Ĉiuj artikoloj   |  




© januaro 2018 Toon Witkam | Powered by RosyGrass
Hosted by Bluehost.com