Nederlandlingvaj   ĵurnal-artikoloj

tradukitaj en Esperanton
fare de Toon Witkam


fonto:
la Nederlanda ĵurnalo Volkskrant
https://www.volkskrant.nl/opinie/een-inentingsprogramma-tegen-nepnieuws~a4536287/
tradukis ĝin (el la Nederlanda en Esperanton) Toon Witkam

Mem fari falsan novaĵon

Nova metodo volas vakcini novaĵkonsumantojn kontraŭ falsaj novaĵoj.

Volkskrant 13 novembro 2017

 

Fare de  Margriet Oostveen
en Hago (Nederlando)

 

La Brita televidstacio Channel 4 komence ĉi-jare organizis 'Fake Newsweek', kaj ĉe tio apartenis enketon por ekzameni kiel bone novaĵkonsumantoj povas distingi inter veraj kaj falsaj novaĵoj. Oni antaŭmetis al ili ses novaĵrakontojn, duono de kiuj estis fikciitaj. Nur 4 procentoj de la enketitoj travidis tion.

Sciencistoj pli frue jam montris, ke homoj ofte ankaŭ ne volas scii ke la faktoj ne akordiĝas. Fama ekzemplo estas la studo When Prophecy Fails el 1956 de la Usona psikologo Leon Festinger kaj du kolegoj, kiuj enfiltriĝis en sekton en Chicago, kiu antaŭdiris la finon de la tempoj. La sekto apenaŭ ŝanĝis la menson kiam la apokalipso je la menciita dato forrestis.

Faktoj estas ja ofte ankaŭ nur opinio, precipe kie opinioj venas sub premo, ankaŭ pro polarigado kompreneble. Se rakonto konfirmas imagon kiun homoj jam havas, pligrandiĝas la ŝanco ke tio estas prenata kiel vera, eĉ se oni ofte diras ke io fakte malĝustas.

 

Danke al la New York Times, ekde du jaroj ni scias kiel aĉe mesaĝoj de el Rusio sur sociaj amaskomunikiloj estas disvastigataj per falsaj kontoj (troloj[i]) kaj komputilaj programoj por rapide multobligi tiajn mesaĝojn (bots[ii]). Ĉirkaŭ la elektodebatoj en Usono pasintjare estis kvinoble tiel multaj por-Trump-bots kiel por-Clinton-bots, raportis Nieuwsuur[iii] lastan semajnon ankoraŭfoje, en ero pri la influo de falsnovaĵ-distribuado.

En tempo de du jaroj, 126 milionoj da Usonanoj trarigardis okdek mil mesaĝojn kiuj de el Rusio estis metitaj sur Facebook, skribis Huib Modderkolk sabate en ĉi-tiu ĵurnalo[iv], en nemalhavebla artikolo por kiu volas scii en kia fakta minbarita tereno ni intertempe per sociaj amaskomunikiloj kaj Google estas ektroviĝintaj. Scienca redaktoro Maarten Keulemans senmaskigis en filmeto sur nia hejmpaĝo kelkajn ekzemplojn el la torento de falsaj novaĵoj, kiu ankaŭ instigas venĝeman propagandon en Nederlando. Tiu filmeto estas rigardita pli ol miliono da fojoj. Ĉar se vi montras kiamaniere falsa novaĵo efektiviĝas, multe da homoj ofte montriĝas iom pli konsentema pri la faktoj ol kiam ili estas avertitaj, ĝenerale, por falsa novaĵo.

 

    Per  malinformado-generilo,  facilas
    polui  la  amaskomunikil-medion.

 

Ĉi tio estas precize, kion Ruurd Oosterwoud (28) jam sciis. Oosterwoud sekvis universitatan studadon pri Rusio, kaj verkis du jarojn antaŭe sian finan sciencan eseon pri Rusa malinformado. En la tago de la referendumo en Ukrainio li argumentis sur la opiniopaĝo de ĉi-tiu ĵurnalo[v], kiel ni ankaŭ ĉi tie ambaŭflanke estis kaptitaj pro malinformado. "Pli da informado ne plu funkcias ĉi-momente. Estas ĝuste la abundo, la kakofonío de opinioj kaj faktoj, kiu faras nin nescian."

Semajnon poste, li tial elpensis DROG, "malinformado-generilon", kiu lasas la uzanton mem fari kaj disvastigi falsan novaĵon, "tiel ke homoj povas sperti kiel facile oni povas polui la amaskomunikil-medion". La ideo sin apogas iom sur la vakcinado-teorio de socialpsikologo William J. McGuire, eksplikas DROG-partnero Jon Roozenbeek telefone de el Kembriĝo, kie li promociiĝas pri la disvolviĝo de amaskomunikiloj en Orient-Ukrainio ekde 2014. Ĉe la Social Decision-Making Lab de la universitato esploradas Roozenbeek jam pli longe kielmaniere homoj manipulas informojn sur individua nivelo: kiel iu vere konvinkiĝas pri mesaĝo, aŭ ne? Laŭ la vakcinado-teorio, vi povas ankaŭ mensan reziston de homoj plialtigi, klarigante en milda formo por kio vi volas imunecon atingi: kiu mem faras falsajn novaĵojn, post tio rekonos falsajn novaĵojn pli rapide.

La Nederlanda Fonduso por Specialaj Ĵurnalistikaj Projektoj[vi] kunpagis por papera ludo kun tiu celo, kiu nun estas plue disvolvita ĝis amuza online-ludo, trovebla ĉe www.slechtnieuws.nl[vii]. La anonimaj rezultatoj de ĉi tiu ludo estas kolektataj kaj de Roozenbeek prilaborataj en plua esplorado pri la vakcinado-teorio.

La ludanto de Slecht Nieuws komenciĝas kun tweet, rapide faras sian propran novaĵ-platformon, lernas polarigi, aĉeti falsajn adeptojn[viii] en Barato, aktivigi Twitter-bots, falsigi bildmaterialon, manipuli, maski, mensogi, neniam fari ekskuzojn, ktp. Tre rekonebla por tiu kiu mem iam estas trolita. Kaj sufiĉe kontentiga por ankaŭfoje ludi la rolon de agresanto.

 

Iun matenon mi kunrigardas kiam Ruurd Oosterwoud lasas grupon, de ĉirkaŭ 18-jaraĝaj studentoj en profesia klerigo, mem fari falsajn novaĵojn ĉe COMM, antaŭe la Muzeo por Komunikado, en Hago. Sur lia malferma demando "Kio estas falsa novaĵo?" sekvas en koruso la respondo "Ke la amaskomunikilaro mensogas".

Kiu ‘la amaskomunikilaro’ estas, tiam rapide klariĝas. Unu knabo ankoraŭ konfesas ĉiuvespere rigardi la novaĵojn sur la Nederlanda ĉefa televidkanalo  –  ĉirkaŭ li ili ĉe tio eksplode ekridegas. La resto diras: Facebook.

Do ludu tiun ludon.

 

 

 

[i] troloj ,   vidu inter aliaj:   https://lernu.net/fr/forumo/temo/10566   kaj vidu ankaŭ:
   https://eo.wikipedia.org/wiki/Interreta_trolo  

[ii] bots ,     https://nl.wikipedia.org/wiki/Bot_(computerprogramma)     kaj vidu ankaŭ:
   https://nl.wikipedia.org/wiki/Botnet

[iii] Nieuwsuur = aktualaĵoj-programo de la Nederlanda Publika Radiodissendado

[iv] ĉi-tiu ĵurnalo = la Nederlanda ĵurnalo 'Volkskrant'

[v] ĉi-tiu ĵurnalo = la Nederlanda ĵurnalo 'Volkskrant'

[vi] Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten ,   vidu  https://fondsbjp.nl/

[vii] slechtnieuwsSlecht Nieuws = malbona novaĵo     vidu ankaŭ:        
     https://nl.bab.la/woordenboek/engels-nederlands/bad-news

[viii]   falsaj adeptoj (en la Angla: fake followers;   en la Nederlanda: nepvolgers)

 

 

 

 

Ĉiuj artikoloj   |  




© decembro 2017 Toon Witkam | Powered by RosyGrass
Hosted by Bluehost.com