Nederlandlingvaj   ĵurnal-artikoloj

tradukitaj en Esperanton
fare de Toon Witkam


fonto:
la Nederlanda ĵurnalo NRC frontpaĝo
https://www.nrc.nl/nieuws/2017/10/01/geweld-van-madrid-voedt-catalaans-separatisme-13289012-a1575636
tradukis ĝin (el la Nederlanda en Esperanton) Toon Witkam

Perforto de Madrido nutras Katalunan separatismon

NRC frontpaĝo 2 oktobro 2017

 

Fare de nia korespondanto
Koen Greven
en BARCELONO

 

La krizo estas kompleta en Hispanio. Dum la regiona prezidento Carles Puigdemont planas anonci la sendependecon de Katalunio, la ĉefministro Mariano Rajoy eble proklamos krizan situacion por kontraŭstari tion. Post kruda agado de la nacia polico, por provi preventi malpermesitan referendumon, la konflikto inter la Hispana registaro kaj la aŭtonoma regiono de Katalunio plie eskaladis.

Ĉe la fino de tago plena de kruelaj malregulaĵoj kaj kun centoj da vunditoj, ambaŭ flankoj almontris unu la alian kiel ŝuldanto. La rilatoj estas tiel poluitaj, ke neniu el ili ambaŭ ŝajnas ankoraŭ kapabla al dialogo.

Ĉi tio estas "misprezentado ĉe kiu ambaŭ partioj malhavas politikan sagacon", konkludas la Nederlanda veterana diplomato Daan Everts. Li sekvis la referendumon kiel estro de observantmisio, kaj verŝajne konsilos enoficigi spertajn eksterlandajn perantojn.

Lunde iĝis konata, ke 90 procentoj de la Katalunoj kiuj voĉdonis, elektis favore al secesio el Hispanio. Tio estas 42,3 procentoj de la voĉdonrajtuloj. Laŭ Carles Puigdemont, la prezidento de Katalunio, la regiono tial akiris la rajton pri sendependeco.

Kaj ĉefministro Mariano Rajoy, kaj regiona prezidento Carles Puigdemont, ili ambaŭ tute ne volas cedi. La Hispana ĉefministro persistas, kun la konstitucio en la mano, ke en Katalunio ne ekzistas laŭleĝa bazo por pridemandado de la popolo. Kiam klopodoj ĉesigi la referendumon per juraj rimedoj malsukcesis, la registaro decidis ekuzi ordentrupojn por antaŭhaltigi voĉdonadon. Ankaŭ tiu taktiko malsukcesis. Finfine, povis dimanĉe esti voĉdonata en la plimulto de la minimume du mil voĉdonejoj. Tamen, Rajoy diris dimanĉ-vespere ke "neniu referendumo okazis".

 

Ankaŭ la Katalunaj apartiĝemuloj tenas sian opinion per firma mano, malgraŭ ke la 7,5 milionoj da Katalunoj estas tre dividitaj pri la secesio el Hispanio  ‒  kvankam la severa starigo de Madrido plivigligas la separatismon. Ankaŭ kiam fariĝis klara, ke la referendumo ne plenumus ĉiujn internaciajn postulojn, Puigdemont ne cedis. La bildo de cent mil "pacemaj" voĉdonantaj Katalunoj devis konvinki la eksteran mondon, ke la Katalunoj volas forskui la jugon de Hispanio.

Jam longe antaŭ ol la voĉdonejoj estus malfermataj, ekestis dimanĉmatene en multaj de la 920 Katalunaj komunumoj batalo inter civitanoj kaj la Kataluna polico. Ĉar tiuj tiel nomataj Mossos d'Esquadra ne volis uzi perforton, ili multkaze elektis nur fari protokolon.

 

 

Timata kaj malamata   

 

En multaj lokoj en Barcelono, la speciale sendita nacia Hispana polico kaj la militista Guardia Civil ekaktiviĝis. La Hispana polico estas de longa tempo timata kaj malamata en Katalunio. Iuj voĉdonejoj estis perforte malplenigitaj. En Barcelono estis pafita per kaŭĉukaj kugloj. Bildoj de sangomakulitaj Katalunoj rapide cirkulis sur sociaj amaskomunikilaroj. 

Puigdemont kaj sia registaro esperas pri aprobo de Eŭropaj politikistoj. Tiu venis nur sufiĉete. La Eŭropa Komisiono silentis kaj konsideras la konflikton kiel enlandan aferon de Hispanio. La Nederlanda ĉefministro Mark Rutte hodiaŭ diris ke la Hispana registaro "disponas pri sia rajto" ĉe la agado kontraŭ la referendumo. Samtempe, li alvokis ĉiujn partiojn al dialogo por restarigi la ripozon. 

La Hispana registaro malakceptis kulpigojn pri ekscesa agado. Puigdemont alparolis la separatistojn dimanĉvespere kiel gajnintojn. El la 2,2 milionoj da voĉdonantoj elektis 90 procentoj por secesio; 42 procentoj de la voĉdonrajtuloj. Por la regiona prezidento sufiĉa argumento por en la venontaj tagoj unuflanke proklami la respublikon Katalunion. Rajoy iras en interkonsiliĝon kun la opozicio por "ene de la marĝeno de la leĝo" trovi solvon. 

Puigdemont estis anoncinta ke li, ĉe venko de ‘jes’, en la limtempo de 48 horoj proklamus la Respublikon Katalunion. Ĉefministro Rajoy provos preventi tion. Li dimanĉvespere alvokis ĉiujn partiojn por kune trovi solvon "ene de la marĝeno de la leĝo". Secesio kaj oficiala referendumo do tute ne pridiskuteblas.

 

Ĉiuj artikoloj   |  




© novembro 2017 Toon Witkam | Powered by RosyGrass
Hosted by Bluehost.com