Nederlandlingvaj   ĵurnal-artikoloj

tradukitaj en Esperanton
fare de Toon Witkam


fonto:
la Nederlanda ĵurnalo NRC
https://www.nrc.nl/nieuws/2017/04/03/repressie-op-europese-universiteit-in-boedapest-7845444-a1552998
tradukis ĝin (el la Nederlanda en Esperanton) Toon Witkam

Eŭropa Universitato en danĝero

Miloj da Hungaroj agadas kontraŭ leĝpropono kiu minacas la de Soros fonditan ‘liberalan’ universitaton en Budapeŝto.

NRC 4 aprilo 2017

 

Roeland Termote
Budapeŝto



"Libera lando, libera universitato", skandis kelkmil studentoj, kunlaborantoj kaj civitanoj, dimanĉvespere[i] dum oni marŝis al la parlamento en Budapeŝto. Ili protestis kontraŭ leĝpropono de la Hungara nacia-popolisma registarpartio Fidesz. Tiu minacas la pluan ekzistadon de unu el la plej internaciaj universitatoj en Eŭropo: la Centra Eŭropa Universitato (CEU) en la Hungara ĉefurbo.

La CEU, universitato por sociaj sciencoj kun studentoj kaj docentoj el pli ol 100 landoj, havas ekde ĝia fondado en 1991 kiel mision "prepari estontajn gvidantojn por starigi malfermitajn kaj demokratiajn sociojn." Pere de grandaj stipendioj, la universitato de sociaj sciencoj oferas ŝancojn al 1.400 majstraj kaj doktoraj studentoj, ofte el landoj kun fragila konstitucia ŝtato.

La manifestaciantoj timas ke la CEU nun mem iĝas viktimo de politika subpremo en sia konstanta starejo Hungario. La fondinto de la universitato, la progresema Hungara-Usona filantropo George Soros, estas konsiderata kiel publika malamiko de la memproklamita 'malliberale demokrata' ĉefministro Viktor Orbán. La Open Societies Foundation (OSF) de Soros financas serion de Hungaraj ne-registaraj organizaĵoj (ngo's)[ii], kiu batalas por homaj rajtoj kaj kontraŭ korupteco. Tiuj esprimas severan kritikon pri la Hungara registar-politiko rilate al rifuĝintoj aŭ la uzo de Eŭropaj subvencioj.



Orbán volas forpeli Soros-on

Orbán akuzas tiujn de Soros financatajn organizaĵojn pri stimulado de la ondo da migrantoj kaj malstabiligado de naciaj ŝtatoj. "La venonta jaro pritraktos la elpelon de Soros kaj la fortoj kiuj simbolas lin," li diris en lastatempa intervjuo kun la oficialista novaĵretejo 888.hu.

Laŭ la leĝpropono de lia Fidesz-partio, pri kiu la parlamento lunde[iii] debatas, internaciaj universitatoj kiuj disdonas diplomojn en Hungario devas de nun havi sian sidejon en sia propra patrujo.

La CEU disdonas Hungarajn kaj Usonajn diplomojn, sed havas nur kampuson en Budapeŝto. Se la leĝo estos aprobita, la institucio devas elekti inter ekfunkciigi sekcion en Usono, aŭ fermi la pordojn en septembro 2018. Tiuj kondiĉoj faras laŭ la universitato "neeble daŭrigi siajn aktivecojn kiel institucion por supera edukado."

László Palkovics, la Hungara vicministro por pli alta edukado, asertas ke la leĝo estas ne speciale adaptita al la CEU: la registaro volas ankaŭ malhelpi kvazaŭan misuzon fare de 27 aliaj eksterlandaj institucioj. Sed CEU estas ja la sola internacia universitato en Hungario sen kampuso alilande.



Nun la CEU, kiu estas la sekva?

Dek kvar Nobel-premiitoj kaj 150 aliaj prominentaj akademianoj kun tutmonda famo, partianiĝis – per malferma letero – kun la universitato. Dimanĉvespere[iv] ankaŭ akademiuloj de aliaj Hungaraj universitatoj kunmarŝis, sub la devizo: "Nun la CEU, kiu estas la sekva?"

Orbán insistas ke disdoni diplomojn en du landoj sen Usona kampuso resumiĝas kiel "falsludi". Li promesis, ke lia registaro negocios kun la Usona registaro.

Ankaŭ en la ĉirkaŭaĵo de prezidento Donald Trump regis malmulta simpatio por Soros, donacanto al la Demokrata Partio en Usono. Sed la Usona ŝtatdepartemento de eksterlandaj aferoj prompte instigis Hungarion "ne klopodi leĝdonajn agadojn kiuj povas tuŝi la aktivecon aŭ liberecon de CEU".

En la tute nova biblioteko-konstruaĵo de la CEU, staris pasintvendrede[v] la Slovaka alumno Brian Fabo  – nun ekonomia esploristo –  kun dekoj da aliaj en vico, por esti fotata kun ‘Mi staras sur la flanko de CEU’-insigno. "Mi ne volas ke 25 jaroj da socieduka laboro perdiĝos," diris Fabo.

La Nederlanda doktora studento pri sociologio kaj antropologio Rik Adriaans lernis en Budapeŝto, laŭ siaj propraj vortoj, kiel malfacile akademianoj el pli malriĉaj kaj politike subpremaj socioj povas farti. "Ĉe la CEU oni vidas la plej mirindaj ekzemploj de kio okazas kiam tiu malegaleco estas forigata. Fermado de la universitato etendiĝus multe pli foren ol nur en Hungario."

 

La 20-an de marto[vi] Rusa tribunalo nuligis la licencon de la Eŭropa Universitato en Sankt-Peterburgo (EUSP), institucio kun samvalora profilo kiel la CEU. Kialo: inspektoj montris malobeojn al serio da teĥnikaj detaloj, kiel ekzemple muroj kaj fenestroj kiuj estis anstataŭigitaj sen konstrupermeso. La 200 EUSP-studentoj ne scias ĉu ili finstudos.

 

 

 

[i] dimanĉvespere la 2-an de aprilo 2017

[ii] ngo's = non-governemental organizations

[iii] lunde la 3-an de aprilo 2017

[iv] dimanĉvespere la 2-an de aprilo 2017

[v] pasintvendrede la 31-an de marto 2017

[vi] la 20-an de marto 2017

 

 

 

Ĉiuj artikoloj   |  




© novembro 2017 Toon Witkam | Powered by RosyGrass
Hosted by Bluehost.com