Nederlandlingvaj   ĵurnal-artikoloj

tradukitaj en Esperanton
fare de Toon Witkam


fonto:
la Nederlanda ĵurnalo NRC
https://www.nrc.nl/nieuws/2017/01/25/dit-is-het-moment-om-te-kijken-wie-je-vrienden-zijn-6388396-a1542797
tradukis ĝin (el la Nederlanda en Esperanton) Toon Witkam

‘Jen la momento por rigardi kiuj estas viaj amikoj’

La antipatio de Trump kontraŭ komercaj traktatoj povas por la EU esti ŝanco fari traktatojn pli progresemaj.

NRC 25 januaro 2017

 

Fare de nia korespondanto
Stéphane Alonso
en Bruselo

 

Kvankam Donald Trump kvazaŭ deklaris militon al komercaj traktatoj, en Eŭropo oni ankoraŭ kredas je tiuj. Marde[i] CETA[ii], la traktato inter la EU kaj Kanado, ree venis paŝon pli proksime, post decidiga intertempa voĉdono en la Eŭropa Parlamento. Pro tio, la interkonsento eble povas jam validiĝi en aprilo 2017. Almenaŭ, se ĉio iras bone.

La internacia komerc-politiko jam enkaĉiĝis, kun socia agitado pri la sociala prezo kiun kaŭzus la ĉesigado de komercaj baroj  –  ankaŭ CETA preskaŭ pereis pro tio.

Nun aspektas, ke Trump donas la finofaran baton: lunde[iii] li forstrekis la TPP-on (Trans-Pacific Partnership), kiu devus fari la Pacifikan regionon, ekde Japanio al Ĉilio, unu granda komerca regiono. Kaj por NAFTA[iv], la aranĝo el 1994 inter inter Usono, Meksiko kaj Kanado, la prezidento intencas sufiĉe reverki la regulojn.

La rezulto: ideologia konfuzo. Greenpeace respondis ĝoje al la fiasko de TPP, kaj daŭre estas akra oponanto de CETA, sed nepre ne povas vidi Trump-on kiel agrablan aliancanon. La Usona prezidento meritas "ne laŭdon" pro sia "konvertiĝo", ĉar la alternativo kiun li proponas  – Usono Unue, aŭ ĝuste: sufiĉege subteni la propran intereson –  "estos verŝajne almenaŭ tiel malutila por la prospero de la homoj kaj la planedo," diras la medio-movado en gazetara novaĵo.

Marietje Schaake (de D66[v]) estas ja favoranta de CETA  – kiel Membro de la Eŭropa Parlamento ŝi proksime sekvis la intertraktadojn kun Kanado –  kaj tio ŝi estas nun ankoraŭ eĉ pli. "Ĉe deĉeniginta Trump", ŝi diras, "estas ĝuste nun la momento por rigardi kie viaj amikoj en la mondo estas ".

Rilate al TTIP (Trans-Atlantic Trade and Investment Partnership), la komerca akordo pri kiu la EU kaj Usono formale ankoraŭ daŭre debatas, ŝi ne plu faras al si iluziojn. "Ĝi estis en la fridujo, kaj nun ĝi troviĝas en la frostujo". Sed kun Kanado, la EU tamen rapide intensigu la ligojn.

Schaake antaŭvidas "amason da mizero" se Trump persistas ĉe siaj vortoj kaj postulas al Kanado ekzemple import-imposton de 35 procentoj. Komercaj militoj estas nenies intereso. Sed la nova ludkampo laŭ ŝi donos ankaŭ ŝancojn.

 

Nova normo


Kun la liberala Kanada ĉefministro Justin Trudeau, nomata de kelkiuj la ‘anti-Trump’, la EU aranĝis laŭ Schaake eble la plej progreseman komercan akordon iam: bazitan sur valoroj, kun altaj produktadnormoj kaj speciala atento pri la protektado de la mezaj kaj malgrandaj entreprenoj. Speco de interkonsento ke ĝi kun la Usonanoj verŝajne neniam estus povinta aranĝi, sed laŭ Schaake tamen la nova normo se temas pri internaciaj komercaj akordoj. "Nun ni devas plupuŝi."

Schaake opinias ke por la EU estas ankaŭ ŝancojn en Japanio. La malakcepto de la TPP fare de Trump, post kiam Obama estis jam subskribinta por ties interkonsento, estas "grandega bato" al tiu lando, kiu tradicie estas protektisma, kaj kie la registaro devis enmeti multan politikan kapitalon por ekhavi la interkonsenton kun la Usonanoj tra la parlamento.

Hazarde la EU kaj Japanio parolas nunmomente ja ankaŭ pli komerca interkonsento. Tio estas laŭ Schaake jam tre progresinta, kvankam Japanio devas sur kelkaj terenoj (agrikulturo, publika prezkonkurado) ankoraŭ fari gravajn koncesiojn. "Sed ankaŭ Japanio povas en ŝanĝiĝanta mondo iĝi aliancano. Ni devas pretigi nin por tio."


Tiam unue CETA estu realigita, tamen. Post la politika suspensfilmo de oktobro pasintjare, kiam la Valona[vi] regiona parlamento lastmomente antaŭe al la traktatkonfirmo minacis sin deturni, kaj nur post novaj koncesioj donis la verdan lumon, la ŝanco de sukcesa rezulto aspektas granda. Marde la komerca komitato en la Eŭropa Parlamento aprobis la traktaton, kun 25 voĉdonoj por, 15 voĉdonoj kontraŭ, kaj unu sindeteno. Propono de la Eŭropaj Verduloj, prokrasti la definitivan voĉdonon kvin monatojn, ne estis akceptata. Tio validas kiel grava indiko, kiamaniere la por februaro planita plena voĉdono finiĝos, kvankam la plimulto tiam laŭ atendo estos ja pli malgranda.

Se Strasburgo diros definitive jes, la traktato ja devas ankoraŭ en ĝia tuteco esti ratifikata de naciaj parlamentoj. Normale tio ne necesas. Principe, la Eŭropa Komisiono antaŭe akiras mandaton por intertrakti, surbaze de diskutoj en Eŭropaj ĉefurboj, kaj la rezultaton la Eŭropa Parlamento poste aprobas  –  aŭ malaprobas. Sed sub socia premo la Eŭropa Komisiono decidis lastjare por CETA tamen ankoraŭ fari escepton.

Kvankam ene de la nacioj ankoraŭ diversaj malebenaĵoj estas ekspektataj  – en Nederlando eble venos eĉ referendumo –  la traktato intertempe jam povas ja ‘sur provizora bazo’ ekfunkcii, eble jam unu kaj duono monaton post la voĉdono en la EU-parlamento. Cetere, ne ĉiuj partoj: unu el la plej ofendaj tekstopartoj el la traktato, pri investado-protekto kaj speciala arbitracia tribunalo kie entreprenoj povas plendi, ekvalidiĝos nur se vere ĉiuj EU-landoj estas ratifikintaj. Kaj tio povus ankoraŭ daŭri multajn, multajn jarojn.

 

 

Stéphane Alonso  estas ekde 2013 korespondanto por NRC en Bruselo; de 2003 ĝis 2011 li estis korespondanto por NRC en Varsovio.

 

 

 

[i] Marde = 24 januaro 2017

[ii] CETA = Comprehensive Economic and Trade Agreement

[iii] lunde = 23 januaro 2017

[iv] NAFTA = North American Free Trade Agreement

[v] D66 (Demokraten 66) = socialliberala politika partio en Nederlando, fondita en 1966;  vidu ankaŭ: https://eo.wikipedia.org/wiki/Demokratoj_66

[vi] Valona: temas pri Valonio, la franclingva regiono de Belgio

 

 

 

Ĉiuj artikoloj   |  




© novembro 2017 Toon Witkam | Powered by RosyGrass
Hosted by Bluehost.com