Nederlandlingvaj   ĵurnal-artikoloj

tradukitaj en Esperanton
fare de Toon Witkam


fonto:
la Nederlanda ĵurnalo Volkskrant
http://www.volkskrant.nl/opinie/-verschuiving-macht-van-west-naar-oost-verbrijzelt-europese-illusies~a4426879/
tradukis ĝin (el la Nederlanda en Esperanton) Toon Witkam

‘Multaj Eŭropaj iluzioj estas frakasataj’

En sia libro ‘Easternisation’ (Londono 2016) Gideon Rachman, kolumnisto ĉe Financial Times, skizas kiel la potenco en la mondo forŝoviĝas de Okcidento al Oriento.

Volkskrant 3 decembro 2016

 

 

Intervjuo kun  Gideon Rachman,

fare de  Arnout Brouwers

 

La elekton de Donald Trump, kaj ankaŭ la Brexit-on, oni ofte interpretas kiel malkontenton de okcidentaj balotantoj pri aspektoj de tutmondiĝo. En via libro, vi reagas al alia tendenco: la dominado de la Okcidento alproksimiĝas sian finon. Ĉu estas interrilato?

"Jes. La slogano de Trump estas Make America great again. Li sin alkroĉas al sento de Usonanoj ke io iras malĝuste, kaj en lia analizo la malsupreniĝo de Usono estas ligita al la ekprospero de Azio. Steve Bannon, lia consigliere, diris: 'Ni ruinigis la Usonan mezan klason kaj kreis Azian mezan klason'. Li renversas la konvencian saĝecon de la Okcidenta establita ordo, ke la leviĝo de Azio estis venko-venko situacio. La demando nun estas ĉu Trump sekvas la logikon de tiu rezonado kaj provos fermi la Usonan merkaton."

 

Eble nia riĉeco klarigas, kial tiun ŝoviĝon de potenco en la mondo ni ne bone vidas.

"Se vi iros al Barato, vi ekhavos ne wow-efekton. En Ĉinio, ankaŭ ne. En Barato vi iĝas impresata de la malriĉeco, same kiel antaŭe. Tio sentas ne kiel la estonto. Kion ni ne vidas, estas ke la Hindoj laŭ la porpersonaj enspezoj ja malriĉas, sed laŭ la nacia enspezo eĉ tre riĉas. Ĉirkaŭ la jaro 2050 Barato povas iĝi la plej granda ekonomio de la mondo, kun la plej granda loĝantaro."

 

La manovrospaco por Okcidentaj politikistoj ŝajnas esti tre malgrandiĝinta. Balotantoj volas rehavi nacian potencon.

"Take back control, estas la slogano ĉe Brexit. Tio ne estas mito, sed ĝi ankaŭ ne estas tute verebla. Britio povas reakiri la kontrolon forlasante la EU-on. Ĉu ni ŝatos la sekvojn, ni ankoraŭ rimarkos."

 

La ŝoviĝo de potenco al la Oriento temas ne nur pri ekonomio aŭ pri militistaj elspezoj.

"En mia libro mi citas la Hindan intelektulon Pankaj Mishra: 'Centoj da milionoj da homoj  – en socioj kun historio de submetiĝo al Eŭropo kaj Usono –  derivas multan plezuron de la perspektivo humiligi siajn iamajn mastrojn.' Jam 500 jarojn, la mondo estas superregita de la blanka viro. Kaj se vi devenas el Barato aŭ Ĉinio, tiam devas esti ekscita vivi en periodo en kiu tiu superregado finiĝas. Tion vi tre forte sentas tie."

 

Ni havas verŝajne distorditan bildon de la 'internacia komunumo'. Kiam Rusio aneksis Krimeon, ni trovis tion kompleta rompo kun la internacia ordo. Sed grandaj landoj kiel Brazilo, Barato kaj Ĉinio kondamnis tion ne.

"Ni opinias ke internaciajn normojn ni aprezas, kaj ili pensas ke ni defendas internacian ordon kiu funkcias en nia favoro, kaj estas raciigo por la potenc-strukturoj kiuj bone servi nin. Estas tre multa skeptikeco pri la ideo de universalaj valoroj kiuj estas honorataj de ĉiu."

 

Usono, Ĉinio, Barato, Japanio, Rusio, Turkio – ili ĉiuj havas nun naciismajn gvidantojn.

"En tiun direkton ni iras. Estis ankaŭ tipe Eŭropa iluzio ke la nacia ŝtato ne plu ekzistos. Tio eĉ en Eŭropo ne estis tute la kazo, kvankam ili tie iris plej foren."

 

En Ĉinio kaj Rusio, post manifestacioj por pli da libereco, oni ordonis al la loĝantaro striktan naciisman dieton.

"Tio funkcias tre bone. Kaj certe en Rusio kaj Ĉinio, kiuj ambaŭ scias kiel oni uzas propagandon, kaj ambaŭ havas nacian historion kiu povas esti prezentata kiel persekutado fare de eksterlandaj potencoj."


Kaj ambaŭ pelitaj de revanĉismo, ne tre trankviliĝa.

"Tute ne. Kaj nun ekzistas la danĝero ke oni kun la naciisto Trump havos alfronton inter Usona kaj Ĉina aŭ Rusa naciismo. Ĉu Trump interpretos sian naciismon laŭ izolisma maniero, aŭ en speco de agresema batu-homojn-sur-la-nazo varianto, aŭ en konfuza miksaĵo de tiuj du  –  ni nun vidos."

 

Ĉu vi atendas komercan militon kun Ĉinio?

"Ĉinaj ekspertizistoj vidas tion kiel blufon, ĉar ĝi estas tiel malutila dum longa tempo, ankaŭ por Usonaj entreprenoj kiuj tre ofte jam havas produktado-retojn en Ĉinio. La vera danĝero estas se Usono faras aranĝojn kontraŭ Ĉinio, kaj de tiu lando estos juĝalvokata al la Monda Organizo pri Komerco (WTO[i]). Mi timas ke Trump-registaro tute ignoros la WTO-on. Fremda tribunalo en Ĝenevo? Ni ne volas tion. Kaj tiam diseriĝas la tuta sur reguloj bazita ekonomia sistemo en la mondo."

 

La Usonanoj kiel detruantoj de sia propra ekonomia ordo.

"Sed tio ankaŭ rilatas kun tiu ŝoviĝo de potenco. Kiam Britio estis la plej granda potenco, ĝi pledis por libera komerco kaj internaciaj reguloj. Poste, la Usono. Nun ekstaras Ĉinio kaj diras: eble ni povas plenigi tiun breĉon. La sama okazas ĉe klimatŝanĝo. Jam jarojn longe, la Okcidento diris: 'Ni devas devigi Ĉinion partopreni', dum Ĉinio nun diras al Trump: 'Ne tiru vin reen el la klimata interkonsento'. "

Estu ne tiel nerespondeca!

(Ridas). "Ĝuste."

 

Tiam vi iros al tutmonda ordo kiu kuŝas sur nedemokratia potenco.

"Se Ĉinio povas konvinki homojn ke ĝi pri komerco aŭ klimato aliĝos al la reguloj, oni eble akceptos tion. La demando estas ĉu ili faros tion. Kaj kiel tio iras kune kun la ĝenado de najbaroj en Azio kaj la arestado de librovendistoj en Hongkong? Ni dirus: tre malbone! Sed aliuloj dirus: pri tio Usono estas ankaŭ ne mallerta, persekuti homojn en aliaj landoj."

"Ni Eŭropanoj kutimas esti ekskluditaj de tiaj aferoj. La Usonanoj eble ja apogis puĉon en la kvindekaj jaroj en Irano, sed ne en Nederlando. Sed kun Ĉinio kiel nova hegemonia potenco, ni ankaŭ povas iĝi koncernataj de la pli krudaj flankoj."

 

Same rapide kiel la ekflorado de Ĉinio, ŝajnas esti la malprogreso de Eŭropo. Kaj ne nur militiste. Ĉu ni baldaŭ estos primokataj de la cetera mondo?

"Ĝis ĉirkaŭ dek jarojn antaŭe, estis intereso pri la Eŭropa integriĝo-modelo kiel ekzemplo por la estonteco. Kaj Eŭropo estas unu el la plej riĉaj partoj de la mondo, tio kaŭzas respekton. Same kiel ĝia kultura riĉeco. Kaj piedpilko. Eŭropo estas alloga, tial tiom da homoj volas tien eniri. Sed kiel forta potenco Eŭropo neniam sukcesis. Ni fariĝis daŭre pli dependa de la Usonanoj. Kaj tio iĝos malpli agrabla kun Trump kaj deĉenigita Putin."

"Vi nun ekhavas Usonan prezidenton kiu malkaŝe sentas malestimon por Merkel, sed havas admiron por Putin. Minacas ‘Alianco de Malestimo’ kuranta de Moskvo tra Pekino al Vaŝingtono, kie ĉiuj diras: 'Tiuj Eŭropanoj vere ne travidas tion, ĉu? Ili lasis sin superŝuti per islamaj enmigrintoj, kion ni neniam farus, kaj ili ĉiuj estas malfortaj kaj tristaj.' Ni pensis ke ni reprezentis imponan valorsistemon en la mondo. Ni sentos nin subite sub sieĝo, se eĉ Usono ne plu kredas tion  –  kaj la duono de Eŭropo mem ankaŭ ne. Multe pli malfacilaj demandoj alfrontos nin. Ĉu ni vere kredas je tiuj ĉi valoroj? "


Iusence, Eŭropo jam trapasis ĉi tiun linion pere de la rifuĝint-interkonsento kun Turkio, kaj la Hungaraj kaj aliaj bariloj. Idealismaj planoj estis anstataŭataj de pura potenc-politiko.

"Ĝuste. Ni iom kaŝas je la figfolio ke estis Orban[ii] kiu konstruis la muregon, sed fakte aranĝiĝis tre bone ke li faris tion. Estas komplika, sed oni povas diri ke estas morale defendebla, ĉar se vi finfine formordas vian propran demokration  –  kio estas la moraleco de tio?

 

Do tie la popolistoj havas bonan pinton?

"Certe. La ŝancoj kiujn Trump kaj la popolistoj en Eŭropo nun akiras, estas kreitaj de politikistoj kiuj, kiel Merkel, ne mensogas sed ja forrigardas de faktoj kiuj ne bone konvenas. Ili volas certajn aferojn ne rekoni, kiuj por civitanoj ŝajnas tre klaraj. Kiel ekzemple la konsekvencoj de amasa enmigrado, aŭ la malfacilaĵoj de integriĝo. Tiam la danĝero estas ke tiuj Grandaj Neesprimitaj Aferoj estas prenataj de aliuloj."

"Post longa liberala hegemonio, ties malfortoj iĝas ĉiam pli klaraj. Problemoj kun financaj fluoj, enmigrado, tutmondiĝo. Sed se ni nun ekhavos eksperimenton kun la alia alproksimo, ni malkovros ke ankaŭ ili ne havas ĉiujn respondojn. Mia maltrankvilo, kiel bona liberalo, estas ke mi pensas ke ĝi ne funkcios (ridas). Sed mi ja kredas ke Eŭropo havas grandan problemon pri Afriko kaj la Mez-Oriento. Tre junaj loĝantaroj, kiuj povas movi. Niaj socioj ne akceptos tion, sed por haltigi ĝin ni devos fari aferojn, kiuj multajn iluziojn  – pri kiuj ni estas –  frakasos. "

 

Kiel rezultos tio?

"Venos multe pli da tipoj kiel Wilders[iii] kaj Orban. Ĝis kiam la tipoj kiel Merkel povas elpensi opcion kiu kontentigas la Eŭropanojn. Homoj estas interne fenditaj: ili ne volas vidi homojn droni, sed ili ankaŭ ne volas vidi ilin alveni sur Lampedusa[iv]. Sed la tendenco estas en la direkto de malpli humanecaj opcioj. "

 

Kun mesaĝo de malprogreso vi en la Okcidento ne gajnas elektojn. Kiujn solvojn vi tamen povas ja vendi al la elektantoj?

"Vi bezonas novan rakonton. La malnova rakonto estis: 'tutmondiĝo estas bona por ĉiu kaj signifas malmultekostajn varojn kaj feriojn'. Tio ne estis tute malĝusta, sed ekzistas nova rakonto kiu diras: ne, tutmondiĝo estas nekontrolitaj fluoj de migrantoj, perdo de postenoj, kaj malsekureco. Centrismaj politikistoj devas ankoraŭ malkovri la mezan vojon inter tiuj du. Ni ne povas teni nin aparte de la mondo, sed ni agnoskas ke la malnova rakonto ne plu estas tiel konvinka."


Kio tiam estas tiu nova rakonto?

"Adaptita tutmondiĝo, pli limige koncerne enmigradon, pli da klopodoj por protekti la prosperan ŝtaton, pli da distingo inter civitanoj kaj ne-civitanoj. Ĉiu komprenas la gravecon de komerco, sed provu ene de tiu sistemo fari pli por protekti la rajtojn de viaj propraj civitanoj. Kaj eble fari pli por redistribuado."

"Trump havas ankaŭ novan rakonton: ni fariĝos memstaraj kaj sendependaj. En Eŭropo tio estas multe pli peniga, en Anglio cetere ankaŭ. Estas granda ironio ke la Eŭropa idealo troviĝas en grandegaj problemoj kaj eble eĉ kolapsas, ĝuste nun la racio por forta Eŭropo estas pli granda ol iam. Temas ne nur pri paco sed ankaŭ pri la bezono por granda merkato, kiu estas ĝuste tiel alloga, granda kaj grava kiel la Usona aŭ la Ĉina merkato. Sed la argumento favore al Eŭropo estas tro abstrakta, kaj estas defendata de elitoj kiuj perdis la konfidon ekde la financa krizo kaj la enmigrad-krizo."

 

Kio iĝos en Eŭropo la rolo de Rusio? La malnova Eŭropa fantombildo, ke Usono kaj Rusio efektivigas aranĝojn trans Eŭropaj kapoj, tute revenis.

"Tio ja eblas. Se la Usonanoj nuligas la sankciojn kontraŭ Rusio, la Eŭropaj sankcioj certe forfalas."  

 

Rusio invitas la Okcidenton en grandan koalicion kontraŭ islamaj teroristoj. Ĉu tio povas funkcii?

"Jes, ankaŭ ekster Eŭropo. Modi[v] estas anti-islamano, jen la ŝlosilo al lia altirforto. La plej granda enlanda sekurec-problemo de Xi Jinping estas ekstremismaj islamanoj. Do se vi havas Rusion, Baraton kaj Ĉinion, kaj iu kiel Trump kiu enfokusigas la islamon, tiam Eŭropo pli kaj pli aspektas kiel la escepto. Dum Eŭropo havas la plej grandan problemon ĉe la integriĝo de islamanoj. Verŝajne pro tio Eŭropo timeme retiriĝas de tia politiko: ni vidas la implikaĵoj por niaj socioj, se ni komencas Putin-isman militon kontraŭ la radikala islamo. Kvazaŭ vi bruligas alumeton en ĉambro plena de gaso."

 

En Eŭropo, ĉiu metas atenton al Merkel.

"Multe dependas de Germanio nun. La Germana politika kulturo estas alia, pro la rememoro de la holokaŭsto. Tial ili lasis eniri milionon da enmigrintoj. Ĉi tie la registaro estus tuj falinta. Sed kiel daŭrigebla estas tiu alia kulturo de Germanio? Kaj kiom da peno povas Germanio porti? Merkel devas pripensi pri Rusio, pri la enmigrad-krizo, pri la eŭro kaj la stabileco de Sud-Eŭropo, pri Brexit kaj la Brita rolo, kaj nun ankoraŭ ankaŭ pri Trump. Tio klarigas kial ŝi timeme retiriĝas de la rolo kiel gvidanto de la Okcidenta mondo. Sed kiu alia volas? Estas verŝajne tro multe por ŝi, sed estas neniu alia en Eŭropo kiu kapablas fari tion."

 

Gideon Rachman estas Brita ĵurnalisto; jam ekde 2006 li laboras ĉe la Financial Times kiel ĉefa komentaristo pri eksterlandaj aferoj. Vidu ankaŭ: 
https://www.theguardian.com/books/2016/aug/21/easternisation-war-peace-asian-century-gideon-rachman-review

 

 

[i] WTO = World Trade Organization

[ii] Orban = ĉefministro de Hungario

[iii] Wilders = gvidanto de la 'Partio Por Libero' (PVV), politika partio en Nederlando

[iv] Lampedusa = insulo en la Mediteraneo, apartenanta al Italio, kaj plej uzata kiel alvenpunkto por enmigrintoj

[v] Narendra Modi = ĉefministro de Barato

 

 

Ĉiuj artikoloj   |  




© junio 2017 Toon Witkam | Powered by RosyGrass
Hosted by Bluehost.com